Romerswerf - Rome - Bologna - Wittewierum




Een cultuur- historische (fiets)- tocht van ruim 2600 kilometer (enkele reis Rome).

Maar ook geschikt voor de leunstoelreiziger.

Start in Noord- Groningen en gaat via Frankrijk naar Rome.
Terug van Rome via Bologna en Zwitderland.


Emo's contactformulier



In het late najaar van 1211 vertrekt Emo, abt van het verdwenen klooster Romerswerf (ruim 5 kilometer ten Noordwesten van Delfzijl) naar Rome.
Hij had een conflict met de bisschop van Münster over het eigendom van de kerk in (Witte)Wierum, waar hij een nieuw klooster had gesticht. De paus (Innocentius III) zou uitkomst moeten bieden.

Van deze reis is een beknopt verslag gemaakt (opgenomen in de Cronica Florida Horti), vermoedelijk geschreven door Menko, een opvolger van Emo, op basis van aantekeningen van Emo. Dit handschrift is thans aanwezig in de Universiteitsbibliotheek van de Rijksuniversiteit van Groningen.

Met dit verslag als uitgangspunt schreef Dick E.H. Boer Emo’s Reis, een soort reisgids voor de moderne reiziger, een boek vol geschiedenis en cultuurhistorie.

In de kroniek worden op weg naar Rome 31 en op de terugreis 11 etappeplaatsen genoemd. Omdat in de kroniek diverse data worden vermeld, vertrek uit Romerswerf, aankomst in Rome, vertrek uit Rome en aankomst in Wittewierum of Romerswerf, was het mogelijk om de gehele reis te reconstrueren. Alle plaatsen waar Emo zeker of vermoedelijk heeft overnacht worden uitvoerig beschreven door De Boer.

In de Cronica Florida Horti wordt slechts zelden de exacte overnachtingsplaats genoemd. In het boek van De Boer is de aanduiding 'precies', 'waarschijnlijk', 'vaag' (een hospitium) of iedere aanduiding ontbreekt.

De huidige kerk van Wittewierum.


Het fietsen van de route

De tocht is te fietsen op basis van het boek van De Boer en papieren kaarten. Voor wie het op deze manier wil doen is deze gids overbodig.
Wel handig in dat geval zijn de PDF-bestanden met locaties. Voor zover mogelijk heb ik uitgezocht of de genoemde overnachtinslocaties nog bestaan.

Van pelgrimstocht naar fietstocht

Op basis van het boek van De Boer is een fietsroute ontwikkeld, welke zo getrouw mogelijk de route van Emo volgt.
Als er een locatie met naam wordt genoemd in het boek van De Boer, is deze op de kaart aangegeven. In overige gevallen heb ik een 'willekeurige' (logisch lijkende) locatie gebruikt.
Tussen deze punten is een fietsroute aangegeven.

De fietsroute

De hier beschreven fietsroute volgt zo nauwkeurig mogelijk de door Emo afgelegde route.
Uiteraard is het onmogelijk letterlijk zijn spoor te volgen. Vaak is het de moderne infrastructuur die verstorend werkt. Soms is zijn spoor wel te volgen, maar is het voor de fietser een onveilige weg.
Uitgangspunt voor de routebepaling is steeds de historische route. Gaat deze dwars over een groot industriegebied (mits veilig te fietsen), het zij zo, het is de geschiedenis van het landschap. Op andere plaatsen wijkt de fietsroute wel om veiligheidsredenen af van de route van Emo.
Omdat de historische route het uitgangspunt is, zijn voorzieningen, zoals winkels en overnachtingsmogelijkheden op sommige delen van de route schaars.

De route is primair ontworpen als GPS-route.

Er is ook een papieren uitgave. In deze gids zijn GEEN overnachtingsmogelijkheden opgenomen.

Een aantal door De Boer genoemde 'via-plaatsen' wordt niet niet aangedaan. Deels heb ik hier voor gekozen, omdat het tot onlogische omwegen leidt, deels omdat het gebruik van drukke wegen noodzakelijk maakt.
Maar het staat natuurlijk iedereen vrij dit toch te doen.

Lengte van de route

Afhankelijk van de routekeuzes onderweg tussen 2600 en 2700 km.
 

Zwaarte van de route

  • De eerste 600 km zijn de hoogteverschillen niet groot. Maximum tot 150 meter hoogte.
  • De volgende 850 km worden de hoogteverschillen groter. Rekening houden met klimmetjes tot 250 meter.
  • In de volgende 100 km de eerste serieuze klim van 600 meter naar bijna 1000 meter.
  • Over 140 km klimmen van 300 tot 1400 meter.
  • Dan de klim naar het hoogste punt van de tocht naar 2100 meter.
  • 350 km afdaling van de Mont Cenis en de Povlakte.
  • Over 40 km de klim door de Apennijnen. Ruim 1000 meter klimmen.
  • Tot aan Rome blijft het bergachtig  en zijn er nog een aantal stevige klimmen te verwachten.

Kwaliteit van de wegen

Er is een grote variatie in de kwaliteit van het wegdek, van prachtig glad asfalt tot asfalt met veel scheuren en gaten. Van prachtige halfverharde paden, tot moeilijk berijdbare onverharde paden. Een enkele keer kan het voorkomen dat er over korte stukken gelopen moet worden.
Ook bij het doorkruisen van dorpen en steden moet er soms in de centra gelopen worden (eenrichtingsverkeer of voetgangersgebied).

Onderdak

Ik geeft geen opsomming van overnachtingsmogelijkheden. Wel aantal opmerkingen over de mogelijkheden.

Campings
Over het algemeen is het mogelijk om op campings te overnachten, maar er is een aantal trajecten waar de campings alleen na (lange) dagetappes te bereiken zijn. Bij de GPS-tracks is een overzicht aanwezig van campingloze trajecten.

Een zeer uitgebreid overzicht van campings is te vinden op ArchiesCampings.

Een tweetal opmerkingen over Archies:
  • Er wordt geen onderscheid gemaakt in soort campings (eenvoudig of super-de-luxe).
  • Het komt voor dat campings niet meer bestaan.
Enig onderzoek voor vertrek is noodzakelijk.

Wild kamperen
Wldkamperen is niet altijd toegestaan, maar is onder de bekende regels van het wildkamperen wel vaak mogelijk.
Als je erg strikt aan de route wilt vasthouden, zul je een aantal keren moeten wildkamperen, dan wel andere overnachtingsmogelijkheden zoeken. Niet alle campings liggen binnen 2,5 km van de route.


Pelgrimsonderkomens
Als je van plan bent om gebruik te maken van onderkomens voor pelgrims moet je beschikken over een Pelgrimspaspoort.
Dit is te verkrijgen via de vereniging voor Pelgrimswegen naar Rome.

B&B en hotels en pelgrimsonderkomens
Voor het deel van Pavia naar Rome is veel informatie te vinden in de wandelgidsen van Ben Teunissen (Weg der Franken).


Aansprakelijkheid

Deze route is met de meeste zorg samengesteld, maar ik aanvaard geen enkele aansprakelijkheid voor de kwaliteit van wegen en paden, afsluitingen en wegomlegging.

Tips ter verbetering

Tips ter verbetering van de route of interessante alternatieven zijn welkom via het contactformulier.

Meer links en informatie is te vinden bovenaan deze pagina bij Downloads en links



De route Rome-Bologna-Wittewierum

Voor de terugroute van Rome, via Bologna, naar Wittewierum is geen verkenning uitgevoerd.